Türkiye’nin Refah Rejimi

2002’de iktidara gelen AKP’nin sonraki seçimlerde oylarını arttırarak iktidarda kalması ve bugünden bakıldığında çeyrek asra varan iktidarını nasıl koruduğu sorusu, elbette farklı açılardan bakmayı ve çok boyutlu analizi gerektiren sofistike bir sorudur. Bugüne kadar farklı sosyal bilim alanlarında yapılan birçok araştırmayla AKP’nin ‘istikrarlı başarısı’ epey bir çalışmaya konu olmuş, farklı düzeylerde incelenmiş; yapılan çalışmaların önemli bir kısmı, AKP’yi iktidarda tutan ana ‘çıpa’lardan birinin sosyal politika olduğunu göstermiştir. Zira belediyecilik döneminden süzülerek gelen ve bir bakıma sosyal politikayla özdeşleşen sosyal yardım uygulamaları, seçmen nezdinde AKP’ye yönelik seçmen desteğini belirleyen temel dinamiklerden biri olarak öne çıkmıştır. Devlet merkezli hayırseverlik temelinde yapılandırılan bu dinamik, seçildiği yıllarda vaat ettiği ve sonrasında pek istekle uyguladığı neoliberal politikalarla emekçi kesimleri ve halkı yoksullaştıran AKP’ye, yine ağırlıklı olarak bu kesimlerin desteğiyle, iktidarda sürekli tutunabilme imkânı sağlamıştır. Üstelik yoksulluk geniş toplum kesimleri açısından sorun olmaktan çıkmasa da, yardımlar, AKP tabanında siyasal bağ kurma konusunda etkili bir araç olmuştur. Kısacası AKP’nin iktidara geldiği günden bugüne uyguladığı sosyal politikaların temel felsefesi, neoliberal siyasaya eklemlenmiş İslami temelleri olan bir hayırseverlik anlayışına dayanmakta ve bunu sosyal yardımlara bağlı politikalarla başarıyla buluşturmasında yatmaktadır. Klientelizm ve popülizm gibi ‘siyasal iletişim’ teknikleri ise tüm bu başarı hikâyesinin etkin hegemonik araçları olarak öne çıkmaktadır.