Beş Duyu ve Ötesi

“Gerçeklik nedir – veya daha geniş bir çerçeveden bakacak olursak, yaşıyor olmak ne anlama gelir? Bu soruyu nasıl yanıtlamaya çalışırsak çalışalım, en belagatli teşebbüslerimiz bile tuhaf, muhteşem ve mucizevi var olma deneyimini tam olarak tarif etmekte yetersiz kalır. Bütün bu mucizenin tam orta yerinde de duyularımız yer alır. İç benliklerimiz ile dış dünya arasındaki arayüzü duyularımız oluşturur. Büyük sanat eserlerindeki ve doğanın ihtişamındaki güzelliği algılamamızı ve buz gibi bir içecekten aldığımız yudumun, kahkaha seslerinin, sevgilimizin dokunuşunun tadına varmamızı onlar mümkün kılar. Kısacası duyular hayatı yaşanmaya değer kılar.” Peki varlığımızın bu kadar temel bir parçası olan duyularımızın önemini yeterince takdir ediyor muyuz? Biyolog Ashley Ward, dünyaya dair algımızı ilmek ilmek dokuyan duyularımızı keşfetmeye davet ediyor bizi. Nasıl duyumsadığımızın yanı sıra neden duyumsadığımıza ve her birimizin duyusal deneyimlerde birbirimizden –ve diğer bazı hayvanlardan– nasıl farklılaştığımıza dair ilginç soruların peşine düşüyor. Duyularımızın nasıl daima esnek bir işbirliği içinde olduğunu ve beynimizin bir duyusal girdi çorbasını nasıl algıya dönüştürdüğünü açıklıyor. Dahası, hepimizin aşina olduğu beş duyunun ötesinde, bizim için hayati önem taşımakla birlikte daha geri planda kalan –denge, içduyum ve özduyum gibi– duyulara bakış atıyor. Duyularımızın işleyişini biyolojiden psikolojiye ve kültürel boyutlara uzanan geniş bir perspektiften ele alan Beş Duyu ve Ötesi’ni, öznel gerçekliğimizin nasıl kurulduğunu merak eden herkesin keyifle okuyacağına inanıyoruz. YAZAR HAKKINDA: İngiltere’nin kuzeyindeki Yorkshire’da doğup büyüyen Ashley Ward, mezun olduğu Leeds Üniversitesi’nde sosyal davranış alanında doktora yaptı. Doktora sonrası araştırmalarını Kanada’daki Mount Allison Üniversitesi ve İngiltere’deki Leicester Üniversitesi’nde yürüten Ward, daha sonra bir süre Almanya’da Humboldt Üniversitesi ve Leibniz Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olarak çalıştı. 2007’den beri Avustralya’daki Sydney Üniversitesi’nde hayvan davranışı profesörü olarak görev yapan Ward’un bilimsel makaleleri PNAS, Biological Reviews ve Current Biology gibi dergilerde yayımlandı. 120’ye yakın bilimsel makalesi bulunan yazarın Hayvanların Akıl Almaz Yaşamı: Sosyal Yaşam Vahşi Dünyayı Nasıl Değiştirdi? (2022; İrene Kitap, 2023) adlı bir kitabı daha bulunuyor.