Tasavvuf Metafiziği Miftahu’l-gayb

Elinizdeki kitap, Allah ve insan ilişkilerini açıklamak ve Allah hakkındaki bilginin, insanın kemâliyle ilişkisini göstermek üzere yazılmış bir metafizik eserdir. Kitabın ismi Metafizik fakat öteden beri kullanılagelmiş olması haliyle Tasavvuf Metafiziği (Miftâhu’l-gayb) olarak verilmiştir. Müslüman düşünce tarihinin en müstesna isimlerinden birisi olan ‘şeyh-i kebir’ lakabıyla bilinen Sadreddin Konevî bu mühim eserinde metafizik mirası dikkate alarak metafiziği son kez fakat yeni bir gözle kaleme almaktadır. Artık ondan sonra bir daha böyle bir eserin yazılmasına önce gerek kalmıyor, sonra ise düşünce tarihindeki kırılmalar nedeniyle gerek kalmıyor. Konevî’nin gözü yenidir. Çünkü Konevî, İbnü’l-Arabî ile birlikte düşünce tarihinin en yetkin evresinde yaşadığını düşünür. Belki de düşünce tarihinde hiç şahit olamayacağımız iddiayla metafiziğin tam ve yetkin halinin bu kitapta yazılmış olabileceğini söylemektedir. Miftâhu’l-gayb, Fusûsü’l-hikem ile birlikte İslam düşünce tarihinin de en etkili ve önemli birkaç eserinden biri haline gelmiştir. Bu kitabı okumak, Tanrı hakkındaki en büyük düşüncelere şahitlik etme, ilâhî isimler hakkına en sahih bilgiye ulaşma imkânı verecektir. Konevî’nin nispeten çetin bir üslupla kaleme aldığı bu eser, kendisinden sonra benzerinin yazılmadığı nadir eserlerden biri olarak düşünce tarihindeki yerini almıştır. Bu nedenle elinizdeki kitabı okumak, büyük bir mirasın yüksek bir idrakle nasıl yorumlandığını ve yeni düşüncelerin bu mirasa nasıl katıldığını görmeye imkân verecektir.