Ölmüş Bir Kadının Evrak-ı Metrukesi – Ölmüş Bir Kadının Günlüğü

Annesini küçük yaşta kaybeden Fikret, babasının ve anneannesinin gözetiminde yetişir. Babasının İstanbul dışına tayini Fikret’i çok sarsar. Bir de babasının yeniden evleneceği haberini alınca adeta yıkılır. Yaşadıklarını kaldıramayarak günden güne rengi solup hastalanan Fikret, kendisini muayeneye gelen Doktor Nejat’a ilk görüşte âşık olur; duyguları karşılıksız kalmaz, fakat bu imkânsız bir aşktır. Evli ve iki çocuk babası Nejat’la kavuşmalarının mümkün olmadığını anlayan Fikret, son bir kez Nejat’ı görmeye gittiğinde evlilik teklifi alır. Başkasının mutluluğunu bozmayı yüce gönüllülüğüne ve ahlakına sığdıramadığı için bu teklifi kabul etmez. Kalbinde karasevda, gözlerinde yaşlarla İstanbul’u terk ederek babasının yanına gider. Babası onu kendisinden yaşlı, servet sahibi Sait Bey’le evlendirir. Kocasıyla çiftliğe taşınan Fikret, yasak aşkından ve kaygılarından uzak, kaderine küskün bir şekilde kızı Nedret’le yaşama tutunmaya çalışırken bir yandan da yaşadıklarını ve duygularını günlüğüne aktarır. Bir gün kocasının yeğeninden gelen bir mektup, Fikret ile Nejat’ın hayatlarını altüst eder ve onları cinnetlere, umulmadık felaketlere sürükler. İlk baskısı 1905 yılında yapılan Ölmüş Bir Kadının Evrak-ı Metrukesi romanında Güzide Sabri, karasevdaya dönüşen yasak aşkı merkeze alarak kadın-erkek ilişkilerini duygusal ve samimi bir üslupla işlemiştir. Yazıldığı dönemde çok ilgi gören ve kendisinden sonra yazılacak aşk romanlarının öncüsü olan eser, Ermeniceye çevrilmiş ve sinemaya da uyarlanmıştır.